THÁI BÌNH MINH TRIẾT I

Kim-Ðịnh

<<

>>



CHƯƠNG VIII: BA ÐỢT TRỤC


27.

Trong quyển "Dẫn vào lịch sử" Karl Jaspers có nói đến thời Trục (période axiale) xảy ra quãng từ 800 đến 500 năm tr.tl. với những tên tuổi xuất chúng như Socrates, Plato, Aristotle bên Âu tây, bên Ðông Phương thì như Khổng tử, Lão tử, Trang tử. Bên Ấn độ thì như Mahavir, Phật Thích ca Mầu ni... Tất cả chứng tỏ thời kỳ rộ nở của tâm thức con người. Tuy nhiên nói chung thì chưa hẳn là đỉnh cao trí tuệ vì chưa đạt được nhân thoại mà còn để lẫn đầy chất thần thoại (???). Biểu tượng rõ nhất là Promèthèe vì muốn có chút lửa đưa tự trời về soi cho trần gian mà phải ăn trộm, rồi bị bắt và bị đóng đanh trên núi Caucase. Các nhân vật trong Iliade cử động y như những thằng phỗng do thần giật giây, thiếu hẳn nét tự cường, tự lực. Ðây là cung cách mà cho tời nay con người thường đáp ứng như vậy, tức con người thường nép mình dưới bóng thần minh, gọi là thời bái vật. Nếu không thì cũng chỉ lên đến đợt ý hệ của lý trí hàng ngang rồi cuối cùng vẫn bị vật sai sử. Nói khác Thời Trục mà K. Jaspers nói đến chưa đạt nhân thoại, bởi con người vẫn bị vong thân, "cõi người ta" vẫn bị bỏ trống. Triết học tây âu thì duy lý trừu tượng, hơn kém làm con sen cho thần học. Như thế rõ ràng đó chỉ là Thời Trục hạng thứ, cần tìm ra Thời Trục trên nữa.

28.

Với Ðông Á thì Thời Trục thượng thừa thấy được khá rõ với những tên tuổi lẫy lừng như Bàn Cổ, Hữu São. Tọai nhân rồi đến Phục Hi, Nữ Oa, Thần nông. Ðó là đợt cúng cực.

Xuống một đợt thì như Ngũ Ðế hay nhà hiền triết Ta Nê hoặc Hùng vương bên Việt. Bên Án thì như Patanjali với Yoga, Shiva Devi với Tantra, rồi đến Upanishad. Tất cả đều đã đã đạt thành tich vũ trụ, tức vũ trụ quan nhân thoại rất thuận lợi cho nền độc lập của con người, như được chứng tỏ trong máy thực hiện lớn lao là xã hội không có đẳng cấp hay giai cấp, mọi người đều được hưởng tự do nền tảng, dù ta có gọi đây là đệ nhị Thời Trục thì vẫn còn ca o hơn Thời Trục mà K. Jaspers nói đến trong quyển "Dẫn vào lịch sử" nhiều lắm. Ðó chỉ đáng tên là Thời Trục hạng ba.

29.

Về những ấn ích hai Thờì Trục nhất nhì thì ta có thể lấy văn Thao Thiết làm khu nữu (axe). Thao Thiết được các nhà nghiên cứu coi trọng như đỉnh cao nghệ thuật cổ sơ, mà thể chất nghệ thuật không đâu so sánh nổi, kể cả các đồ đồng trọn hảo của Hi lạp (thua trong nét nhún nhảy, trong thể lượng đồ sộ) nhưng về ý nghĩa của Thao Thiết thì các nhá khoa học đều chịu xếp bút: cho là bí ẩn, y như về nét song trùng Bắc sơn. Nhưng nhờ đối chiếu với các ấn tích của Thài bỉnh Dương tôi cho rằng đó không những là đỉnh cao Mỹ thuật mà còn là một lâu đài văn hóa có thể đặt ngang với trống đồng. Ðó chính là một trong những thần cao cả của Thái Bình Dương đang trong thời kỳ biến thể để sẽ kết tinh ra tiên rồng. Ðó là vật linh mà Việt nam gọi bằng tên Ma kà rồng. Ma kà rồng của Ấn Nê và các Nê khấc ở miền New Guinea, New Britain, Rook... gọi là Mako hay là Maka. Việt Nam thêm chữ rồng vào vì Maka chính là giao long (cá sấu) mà mọi người đều coi là linh thiêng cao cả. Cũng có nơi gọi là Kopi ravi và thường đươc nhắc tới bằng chữ Imunu có nghĩa là "Nguyên lý sự sống bởi trời. Makà rồng đươc dùng trong nghi lễ điểm đạo tái sinh. Người ta đưa thanh niên tới nơi hành lễ. Những người điểm đạo bịt mắt anh lại rồi vất vào hàm của con giao long đan bằng một thứ cây mềm (cây mây thí dụ) có trang trí lông chim. Lúc đó bên trong có tiếng như bò rống kinh hồn, đang khi cha mẹ đứa trẻ van xin đừng giết con tôi. Bấy giờ chủ tế mới ưng thuận cho nhả mồi ra. C ũng có nơi Makà rồng chỉ ngoạm đối tượng vào miệng một lúc (như thấy được trong ảnh Thao Thiết kèm theo). Lễ nghi mổi nơi có khác chi tiết, nhưng đại để thì Ma kà rồng được trọng kính cùng cực, cũng như khi đối tượng được nhẩ ra thì mọi người đều cho là đã đày linh lực (mana. Có thể chữ mana cùng một gồc với ma ka rồng).

30.

Những trang sách trên là tóm lược từ quyển The Mothers của ông Briffault (trang 322-3) giúp ta khám phá ra ý nghĩa văn Thao Thiết thường dịch là kẻ háu ăn (glouton). Sự thực đó là ăn người trong lễ tái sinh, tức là nuốt vào bụng (làm cho "chết đi") để rồi tái sinh là lè ra con người mới căng thẳng linh lực. Ngày nay Thao Thiết đã mất ý nghĩa, trở nên đồ trang trí và bị gọi là háu ăn, mà không biết đến chỗ người được ăn để có đầy tràn linh lưc. Hai mắt Thao Thiết lồi bật ra n gòai tỏ rõ đó là cặp mắt giao long. Tại sao lại dùng hình dạng quái đẩn đáng sợ như vậy để chỉ thần linh. Thưa vì người xưa quan niệm thần minh như cái gì u linh đáng kính sợ, quan niệm nguồn mạch mọi sự như cái gì thâm sâu đáng kính sợ. sự có sinh bởi sự không, sự sống sinh ra từ sự chết, ánh sáng phát ra từ đêm tối âm u, nên nói, quan niệm sự có sinh ra bởi không, âm trước dương và âm gắn liền với dương. Theo đó con người đầy đủ được quan niệm gồm cả quỉ cả thần (nhân giả quỉ thần chi hội). Nay ai gọi ta là quỷ ta giận lắm mà không ngờ rằng quỉ là thành phần nền tảng, bỏ đi thì hết là người. Nói thật chối quỉ trong người thì y như bỏ giây nguội trong điện chỉ giữ có giây nóng: điện đi bương luôn.

31.

Thế là ta biết được nguồn gốc tiên rồng của Lạc Việt là sự thăng hoa của lễ điểm đạo trải ra nhiều đợt biến chuyển, mà vật tổ chứng nhận là Thao Thiết, là makà rồng có trang sức lông chim, bên Mỹ châu nơi Toltec và Astec là Thiên vũ xà (Quetzalcoatle= bird serpent.) Người da đỏ vào Mỹ trước đây quãng từ 12-31 thề kỷ tr.tl, thề mà đã có yếu tố để thành hình thiên vũ xà thì ta biết gốc tiên rồng cố đã lâu đời đền chừng nào. Căn cứ vào Thao Thiết mà trước nay quen q ui cho tộc Thương thí rõ ràng là văn hoá Thái Bình Dương đã có mặt ở trên miền bắc đó.

Hoc giẩ Karlgren đã thâu thập được hơn năm trăm Thao Thiết và phân lọai ra nhiều giai đoạn: có Thao Thiết hình bò, có Thao Thiết giải thể, có Thao Thiềt biến ra quỳ long... Hình bò có lẽ thay thế cho một số hình trước coi như hổ (do đó có tiếng Hổ phù?). Thực ra thì con vật không ra bò, không ra hổ, không ra chó, mặc dầu có những tiếng cẩu long, long mã... Ðó là giống đang biến dạng mà ở mạn nam các nhà nghiên cưú gọi là aso-tiger, aso-dog. Còn hình tan rã là thời sưả soan thăng hoa đợt nữa, đây đang là đợt lý trí phân chia ra những hồi văn gẫy khúc bên tàu, hay hồi văn uốn cong bên Việt Nam để cuối cùng trở thành tiên rồng. Như vậy tiên rồng là kết tinh của một chuỗi diễn đề dài lâu của giao long và chim trĩ mà những hình thức ban sơ là Thao Thiết, là makà rồng và Thiên vũ xà bên Astec.

32.

Thao Thiết là cái đinh trong lễ Ðiểm Ðạo tái sinh. Lễ này sau được thăng hoa ra lễ Thành Ðinh bên Lạc Việt, rồi lễ Gia Quan bên Khổng giáo. Ở lễ Ðiểm Ðạo đối tượng bị đánh đập hành hạ, nhiều khi cắt xẻo, có cả trường hợp trở nên bất lực, đôi khi có cả chết. Người xưa làm thế vì tin rằng phải có cái gì thực sự chết đi mới có được tái sinh chính cống, mới thâu được nhiều linh lực (mana). Khi nghiên cứu về thời thái cổ ta hay gặp sư 139 khắt khe có khi đến tàn bạo trong việc nên người được chú ý như trung tâm của kiếp người, nên mới có những cuộc đánh đập hay sát sinh mà ngày nay ta không thể tưởng, như việc thiêu chết cả hàng trăm trẻ em. Có thể những cái đố do một thời xa xưa hơn nữa ở giai đọan còn hoàn toàn bái vật và rát có thể những bạo hành, những sát té đó đại diện cho ngành thanh giáo, lấy" cương thắng nhu" rất dễ rơi lại thời bái vật, ngược với lối âm nhu của Mẹ lấ y" nhu thắng cương" thì nhẹ nhàng thanh thóat để đi lên tâm linh, sẽ bàn đến ở chương V.

Quan sát văn hoá Thái Bình Dương ta thấy sự bạo hành trong lễ Ðiểm Ðạo chỉ là ngọai lệ, còn nói chung thì đều đi lối âm nhu theo đường nhân chủ và đã thăng hoa ra lễ thành đinh nơi Lạc Việt, tức là lúc ngươì trai trẻ chấm hết tuổi Xuân xanh để bước vào thời Ðinh tráng. Trong lễ không hề có đánh đập mà chỉ có các cuộc thi: thi trèo cây, thi chạy, thi vừa chạy vừa nấu cơm v.v... Ðến lễ gia quan thì đã thăng hoa cùng cực, chỉ còn có những lời cha nói với con cách hoàn toàn a n vi nhân chủ như: "Cư thiên hạ chi quảng cư. Lập thiên hạ chi chính đạo. Phú quí bất năng dâm. Bần tiện bất năng di. Uy võ bất năng khuất" Tuyệt nhiên không một lời hứa hẹn hay để lại nào. Nhân chủ đến vậy là cùng cực. Trong nghĩa tương đối ta có thể gọi đây là thời vàng son của con người. Ngoài xã hội không có chế độ nô lệ, không có vô sản. Trong gia đình có lể nghi trao lại quyền tự chủ cho con cái đến tuổi trưởng thành./.

<<

>>