THÁI BÌNH MINH TRIẾT I

Kim-Ðịnh

<<

>>

 

CHƯƠNG I: ÐỊA VỊ PHỤ NỮ TRONG VIỆT NHO


1.

Nhiều người cho rằng địa vị phụ nữ Việt quá thấp, có thể ví với con trâu cày. Câu đó sai nhiều đúng ít.
Ðúng ít ở hai điểm: một là Hán Nho đã hạ đàn bà quá đáng gây nên cảnh chồng chúa vợ tôi. Ðấy là điều ngược với nguyên Nho vốn coi âm dương quan trọng như nhau. Hai là do thói tục cổ thời cũng như kinh tế thấp kém thủa xưa thì nhiều việc nặng nhọc cũng đến lựơt đàn bà phải gánh vác: đâu đâu cũng vậy chứ không riêng gì xã hội Việt Nho.

Còn sai nhiều là khi ta so sánh với địa vị phụ nữ các nơi, cũng như trải qua các đời kim cổ sẽ thấy địa vị phụ nữ bên Việt còn khả trợ hơn rất nhiều. Ðó là điều ít được nhận ra vì thường người ta quen xét đoán theo thời mới là thời đã được kỹ nghệ làm cho Âu tây trổi vượt Á châu và các châu khấc, chứ còn ở thế kỷ thứ 17 khi Âu Á mới gặp nhau thì Á châu có một số điểm trội hơn, trong đó có nhiều tục lệ nơi cổ Việt dành cho phụ nữ điạ vị cao hơn, như nhiều nơi vẫn còn truyền đến tận nay là bà đồng tế với ông, nếu không phải là một mình bà chủ tế.

2.

Bên ta tuy có thói trọng nam khinh nữ nhưng đó không phải do Việt Nho mà do Hán Nho, và dầu sao cũng không có những tục lệ quá khinh nữ kiểu Do Thái sinh con gái không thắp nén, mẹ phải tẩy rửa hai lần(1) hay đàn bà không được trang điểm son phấn, không được đeo ngọc ngà và phải đội mủ để tỏ dấu suy phục(2). Lại cón những tục lệ và cả luật pháp coi đàn bà như nô lệ, kể cả luật Manu bên Ấn độ đã có lúc ca ngợi người mẹ hết cỡ, nhưng nói chung vẫn khinh dể đàn bà, coi là vật hèn bị kìm kẹp trong bậc nô lệ, không cho đọc sách thánh, không được vào nhầ thờ vv... Luật Leviticus ví đàn bà với những con vật của đàn ông nuôi để mang vác đồ nặng (Leviticus likens her to the beasts of burden owned by the patriarch). Luật Solon (Hi lạp) không dành cho phu nữ quyền hành nào hết. Luật Roma đặt đàn bà dưới quyền người quản thúc, vì cho là ngu đần. Luật Coran coi đàn bà đẫy khinh rẻ (second sex. p.90). Có những tảc gỉa tây phương cổ thời gọi đàn bà là cống rãnh đô thành" hoặc" trong những con thú vật thì không giống nào đáng hổ ngươi bằng đàn bà (second sex p. 110). Còn vô số câu nói và luật lệ khinh rẻ và hạ nhục đàn bà khiến ngày nay khi đọc đến ta thấy không ngờ trong những xứ văn minh đàn bà đã bị đàn áp khinh khi đến thế và lúc ấy mới nhận ra địa vị phụ nữ trong xã hội Việt Nho thực là cao cả.

3.

Nhiều người tràch cứ Nho về chữ "tam tõng" (còn nhỏ theo cha, kết bạn theo chồng, chồng chết theo con). Nhưng có biết đâu rằng nhiều nơi không nhưng tam tòng, mà còn tứ tòng tưc thêm người quản thúc.

Riêng việc tam tòng nên nhớ đến nội dung xem nó có chứa đựng cái gì khác hơn là suy phục chăng?. Trước hết đối với theo cha thì không có vấn đề: con theo cha là thường tình, gái hay trai cũng thế: không có cha đẻ mà theo mới côi cút khốn khổ. Thứ đến là theo con thì hãy xét xem mẹ theo con phải chịu thiệt những gì? Thưa không phaỉ thiệt gì hết mà trái lại là để đươc phụng dưỡng giưã sự quấn quít của con cháu cách kính trong yêu thương, chã sướng hơn là vào nhà dưỡng lão to vo một mình cô đơn hiu quạnh hay sao. Hãy nhớ lại những truyện Từ Hi thái Hậu nắm chính quyền, hay khi vua Tự Ðưc đi săn về muộn bị me là bà Từ mẫu lập nghiêm không nói với, liền tự ý đi láy roi để trước mặt mẹ rồi nằm xuống xin mẹ sửa trị. Tuy đó là biệt lệ hãn hữu, nhưng nó nói lên quyền các bà khi theo con lớn kinh khủng khó đâu bằng, vì chữ hiếu được nhấn mạnh rất nhiều bên Ðông Á nên nói được địa vị các bà khi theo con là sướng nhất.

4.

Chỉ còn việc theo chồng thì chịu rằng có sự chênh lẹch bất công như chồng đươc rẫy vợ mà vợ không được rẫy chồng, tức vợ bị khép vào khuôn khộ mà chồng thì mặc sức tự do, nhưng nên nhớ rằng đó là hiện tượng xảy ra hầu khắp nơi, đến nỗi ngùời ta có lý để tố cáo các luật lệ làm cho mối liên hệ bất công. So sánh sẽ thấy bên Việt nhiều công bằng hơn, thí dụ trong lễ cươới có lễ phu thê giao bái= hai bên bái nhau chứ không có lệ riêng vợ bái chồ ng, xa biết bao vơi tục lệ bên Nga ngày cưới bố cằm roi đánh nhẹ con gái rồi trao roi cho chàng rể, hàm ý trao quyèn chồng làm chúa, coi vợ là mọi tôi (4). Nơi cổ Việt không dùng cẩ đến chữ phụ (trong phu phụ) mà ưa dùng chữ thê (trong phu thê). Chữ phụ nói lên sự tùy tùng, lệ thuộc không có trong phu thê là ngang hàng: "thê giả tề dã". Trong quyển Au pays d'Annam, les dieux qui meurent, nơi trang 66 ông Paul Veret nhận xét phong tục và luật lệ Việt nam đặt vợ ngang hàng vơi chóng:"le code vietnamien place l'épouse sur le même rang que le mari".

Thứ đến đây không nối quyền lợi mà chỉ phân công "nam ngoại nữ nội", hàm nghĩa bà là chủ nhà gọi là "nội tướng",chính bà giữ của. Ai gọi vợ là "nội trợ" là tầm bậy theo kiểu Hán NHo rồi. Hán nho phần nào theo du mục coi vợ như tài sản của chồng , nên chồng chết muốn vợ thủ tiết thờ chồng. Nói phần nào vì thủ tiết được đề cao chứ không thành định ché bó buộc, phương chi không đời nao có vụ sutee như bên Ấn độ bắt vợ phải lên giàn hoả chết theo chồng hay ít ra bị coi như tôi mọi như bên xã hội cổ Hi lạp, nơi mà trừ ít biệt lệ còn đàn bà không hơn nô lệ bao nhiêu (5). Nhiều nước bên tây lúc trươc các bá góa không được làm chủ tài sản. Ðàn bà bên Anh mới được giữ tài sản từ năm 1882. Bên Việt nam, tài sản vợ là của chồng, tài sản chồng là của vợ mãi từ xa xưa. Lại còn về tên: đàn bà Việt láy chồng rồi cũng cứ giữ tên cũ trong giấy tờ. Ðó là điều không có ở nhiễu nơi.

6.

Ngoài lệ "phu thê giao bái" còn có vụ "đồng tế" trước bàn thờ gia tiên: bắt buộc phải có sự hiện diện cuả bà thì lễ mới thành, đến nỗi nếu bà qua đời lúc ông chưa tới 70 tuổi thì bó buộc ông phải lấy vợ khác để có người đồng tế.

Tóm lại đia vị phụ nữ Việt Nam nói chung tuy vẫn còn có những điều phải cải tiến y như các phụ nữ trên khắp hoàn cầu, nhưng khi đối chiếu vơi các nơi và xét theo luật lệ thì điạ vị phụ nữ Việt nam phải nói là cao nếu không nhất thì cũng vào hạng nhất. Ta sẽ thấy điều ấy rõ hơn nữa khi bàn đến tầng triết lý ở triệt sau.

<<

>>


CHÚ GIẢI:

1. The pleasure of philosophy by Will Durant p 130
2. The story of civilisation vol.I.p. 55
3. The second sex by Simone de Beauvơir p.104 (Vintage book 1974)
4. The story of civil.II p.596
5. Xem cả quyển Second sex mới rõ có quá nhiều bất công với
   phụ nữ hơn bên ta rất nhiều.